Lumaj wandelt

Intro

Een stralende winterdag is een ideale voedingsbodem voor grootse plannen. En wat is er grootser dan het plan om de ‘vlaanders’ eens rond te wandelen? De weg hoef je alleszins niet te zoeken, want daarvoor is er de GR5A, de Ronde van Vlaanderen voor wandelaars.

Vlaanderen mag je hier wel niet zien als onze staatkundige entiteit. Het gaat vooral over West- en Oost-Vlaanderen, de twee provincies die door de rest van Vlaanderen de ‘Vlaanders’ genoemd worden. De GR5A doet letterlijk de ronde van beide provincies en heeft een totale lengte van 560 km.
Onze Vlaamse GR5A maakt bovendien deel uit van 2 belangrijke Europese wandelwegen: de E2 en de E9. Het stuk van Antwerpen naar Oostende via Ronse (GR5A-zuid) is een onderdeel van de E2, het Noordzee – Rivièra pad, meer bepaald de westelijke variant ervan. Het hoofdtracé loopt over Antwerpen via Rotterdam naar Hull.
De E9, het Europese kustpad dat van Portugal tot Rusland loopt, valt tussen De Panne en Damme samen met onze GR5A.

Heen en terug

Start- en eindpunt van de GR5A bevinden zich in Antwerpen, meer bepaald op de linkeroever aan de ingang van de voetgangerstunnel. De plaats is makkelijk te bereiken met het openbaar vervoer. Vanuit Antwerpen-Centraal neem je gewoon tram 3 (richting Zwijndrecht) en je stapt uit aan de eerste halte na de rit door de Scheldetunnel.

Wij beginnen de GR5A langs de Nederlandse kant. De reden is simpel, we beschikken over de topogids Deel Noord, en die voert ons in die richting tot in De Panne.
Na wat kilometers tellen in de topogids, en wat surfen op de website van De Lijn, lijkt de suggestie om als eerste etappe tot aan de autowegbrug in Vrasene te stappen, correct. Vandaar kun je namelijk een bus nemen die je terugbrengt naar het startpunt. Noteer wel dat het gaat om buslijn 84, en dat die lijn een halte heeft op de brug zelf. De topogids vermeldt buslijn 83, en situeert de halte ongeveer een kilometer verder in Verrebroek.

De wandeling

De wandeling zelf bevat enkele interessante stukken, maar je kunt het moeilijk een toeristische topper noemen. Daarvoor is de streek die je doorkruist te zeer beïnvloed door de Antwerpse havenactiviteiten, belangrijke verkeersaders en randstedelijke bewoning. Voordeel is dan weer dat dit traject je duidelijk toont hoe je geleidelijk aan de bewoonde wereld kunt verlaten, zelfs te voet …

De startplaats mag er zijn. De ingang van de voetgangerstunnel bevindt zich vlak aan de Schelde en biedt een prachtig zicht op de skyline van Antwerpen-stad. Bijna iedereen zal ooit wel eens in Antwerpen geweest zijn, maar er zullen er al veel minder zijn die de stad ooit van de overkant – de linkeroever – aanschouwd hebben.

De voetgangerstunnel op zichzelf is al een bezoek waard. Je hoeft er niet meteen helemaal door te stappen. Daal gewoon af naar beneden langs de 2 indrukwekkende roltrappen en werp een blik in de kaarsrechte smalle betegelde pijp die beide oevers verbindt voor fietsers en wandelaars. Het heeft iets!
Heb je je trouwens ooit afgevraagd waarom er geen bruggen zijn die beide oevers van de stad verbinden? In bijna iedere bekende rivierstad zijn bruggen alom aanwezig. Denk maar aan Parijs, Londen, Budapest, Firenze, … Antwerpen was echter altijd een grensstad. De Schelde vormde hier eeuwenlang de grens tussen het Duitse en het Franse rijk. Antwerpen ontstond trouwens als een burcht die de Duitse kant van de grens moest bewaken. Bovenop het Antwerpse stadhuis prijkt nog steeds de adelaar als symbool van het Duitse rijk. De stad groeide enkel aan Duitse kant. De linkeroever lag er tot in de 19^de eeuw verlaten en verwaarloosd bij.

De wandelboom (startpunt van de GR5A) aan de ingang van de tunnel duidt netjes de goede richting aan. Het eerste stuk van de tocht voert je langs de Schelde. De roodwitte tekens leiden je heel toepasselijk door een boeienweide naar de rivieroever. De skyline ontplooit zich aan de overkant. Een beetje wazig door de ochtendnevel, of is het smog?

Het pad kronkelt eerst door een oeverpark, passeert de basis van de zeescouts, de yachtclub, en brengt je naar de molen die het beginpunt is van het Sint-Annekestrand. Dit kunstmatig strand is nog altijd de favoriete daguitstap van menig Antwerpenaar. In de zomer is het een bonte mengelmoes van zonnebadende nationaliteiten, maar ook in de winter kun je hier altijd terecht voor een smakelijke pot mosselen in één van de talrijke taveernes en op de terrassen.
Vanaf het Sint-Annastrand maakt de skyline van de stad plaats voor de industriële haveninstallaties. Wat je hier ziet is nog maar het begin. Verder op deze tocht komt de havenindustrie nog verschillende keren in beeld wat je een idee zal geven van de uitgestrektheid van het havengebied.
De GR5A moet je nu door het Sint-Anna bos voeren waar ruiters en joggers hun vaste stek gevonden hebben. Meer dan de aanzet van het bos krijg je echter niet te zien. De start van de gigantische werken die de nieuwe Oosterweelverbinding moeten tot stand brengen heeft de wandelweg onderbroken. Er is al een duidelijk bewegwijzerde omleiding voorzien, maar je mist er wel een in deze omgeving zeldzaam stukje bosgebied door.
De omleiding brengt je eventjes in de woonwijken van de linkeroever, doet je de drukke N49 (toegang naar de Waaslandtunnel) oversteken en voor je het weet sta je voor de kale vlakte van de Middenvijver. Ook dit gebied heeft een plaatsje gevonden in de nieuwe plannen die van de linkeroever een enorm recreatiepark en groenzone moeten maken.

Je loopt langs de rand van het gebied en komt zo uit bij de al even drukke N70. Die moet je nu een lang eind rechtdoor volgen, van de stad weg.
Via een brug steek je de autosnelweg over. Draai je even om, want dit is je laatste kans om in de verte nog de toren van de O.-L.-Vr.-kathedraal te zien. Voor je ligt Zwijndrecht, maar het wandelpad draait na de brug rechts af om in een wijde boog rond Zwijndrecht heen te lopen. Wist je trouwens dat de linkeroever die nu deel uitmaakt van de stad Antwerpen vroeger bij Zwijndrecht hoorde?

Je doorkruist nu nog een laatste stukje natuurgebied – Het Vliet – en belandt terug langs de N49. De verstedelijkte Antwerpse rand ligt nu definitief achter je. Links van de N49 loop je door een cultuurlandschap waar tuinbouw en serres de boventoon voeren. Aan de overkant van de N49 blijven de havenbedrijven je gezelschap houden.

Je wandelt wat verder de grens tussen de provincies Antwerpen en Oost-Vlaanderen over. Die grens loopt over een dijk die vroeger deel uitmaakte van de 19de eeuwse fortengordel rond Antwerpen. Op deze plaats was de dijk versterkt door een schans – de Halve Maan. Een informatiebord vertelt je er alles over. Ook al is de dijk maar een paar meter hoog, in dit vlakke polderlandschap is het een ideaal uitkijkpunt over de omliggende streek.

Nu gaat het richting Melsele (deelgemeente van Beveren), en meer bepaald de wijk Gaverland. Hier bevindt zich de Gaverlandkapel, een bekend bedevaartoord sinds 1511. Bij een kapel hoort in het beste geval een voorstelling van een klein gebouwtje, maar deze kapel verandert dat beeld wel. Je krijgt ze voor het eerst te zien vanuit een wandel/fietsdreef (in ons geval tegen een laagstaande zon). Het gebouw kan gerust wedijveren met een kleine kerk, en de neogotische bouwstijl maakt er vanuit de verte een mini kathedraal van. Van dichtbij zwakken de rode bakstenen het sprookjeseffect wat af, maar voor een kapel blijft het toch een markant gebouw.
Deze plaats is meteen een goede gelegenheid voor een stop. In de buurt van de kapel vind je enkele café’s / tavernes waar het aangenaam verpozen is. Ook enkele winkels geven je de kans om wat proviand in te slaan als dat nodig is.

Na de doortocht van dit stukje Melsele gaat het terug de velden in. Je hebt nog ongeveer 7 km voor de boeg tot het eindpunt van je eerste etappe van de GR5A.
Nu merk je dat de tuinbouw bijna volledig verdwijnt en plaats maakt voor akkers en weiden. Je loopt hier trouwens op de grens van de polders (rechts van je) en het iets hoger gelegen Waasland. De landbouwweg die je volgt wordt druk gebruikt door de landbouwers die er met allerlei tractoren en alaam dankbaar gebruik van maken. Rechts van je blijven aan de overkant van de N49 de industriebedrijven eraan herinneren dat het havengebied ook daar nog steeds aanwezig is.

Als je links van je een verzameling bunkers uit WO II opmerkt, buigt de GR5A weer af naar de N49. Ongeveer een kilometer verder ligt de brug die het eindpunt vormt van deze tocht. Je kunt niet anders dan de N49 volgen tot daar. Let op, want door het lawaai van het verkeer hoor je de enkele wagen die het parallelle weggetje gebruikt niet aankomen achter je.

Het brugje dat de Vrasenebeek overspant biedt je nog een mooi rechtlijnig beeld. Aangekomen bij de N451 zie je het paaltje van de bushalte. Lijn 84 brengt je in 25 minuten terug naar je vertrekpunt.