Lumaj wandelt

Intro

Nog eens een wandel / familie weekend gepland. En wat gepland is, dat moet doorgaan, weer of geen weer. De weersvoorspelling was niet goed, maar zoals dat meestal gaat is het achteraf gezien allemaal nogal meegevallen. We kregen een paar regenbuitjes, wat gemiezel, strak windje, kil weer, dreigende luchten … maar af en toe ook de zon.
Voeg daar een GR 5 wandeltraject bij dat meer dan de moeite waard is en we mogen spreken van een geslaagd weekendje.

Heen en terug

Van Antwerpen naar de brug in Veldwezelt reis je ruim 2 uren. We namen de 8.43 u. IR trein naar Luik. Afstappen in Bilzen om 10.10 u. en vandaar om 10.34 u. bus 20a naar Maastricht. Om 10.48 u. sta je aan de brug.
We planden te wandelen tot Wonck. In het weekend is daar geen openbaar vervoer, maar we konden het regelen dat we daar rond 17.00 u. opgepikt werden door een familietaxi die ons ook nog eens met Limburgse gastvrijheid logies bood tot de volgende dag.
Heb je die mogelijkheid niet, dan kun je nog een paar kilometer doorwandelen tot in Bassenge vanwaar je wel een bus kunt nemen. Of je kunt de wandeling inkorten en stoppen in Eben-Emael waar ook weekendbussen rijden. Verder dan Wonck moet je al gauw 10 km. aan het traject toevoegen: tot bij de brug over het Albertkanaal bij Visé (Wezet).
Geen gemakkelijke etappe qua openbaar vervoer.

De wandeling

Vanaf Veldwezelt volgt de GR 5 nog 4 km. het Albertkanaal tot voorbij de brug in Vroenhoven. We passeren al vlug langs een archeologische site waar nog resten van de Cromagnon mens gevonden werden. We zijn dus niet de eersten die hier voorbij komen. Wat verder lopen trouwens overal figuurtjes rond op mooie grasvlakten. Ze slepen of duwen karretjes met langwerpige voorwerpen, sommigen zijn zelfs gemotoriseerd. Af en toe stoppen ze en buigen zich over een balletje. Er volgt een ganse discussie, er wordt vervaarlijk heen en weer gezwaaid met stokken, en dan tsjokken ze weer verder met hun karretjes … Het informatiebord bij de site vertelt je er alles over. Of zijn we nu dingen aan het verwarren?

Ons wandeltraject volgt de autoweg, maar we beslissen het jaagpad te nemen dat beneden langs het Albertkanaal zelf loopt. Het is daar veel rustiger.
Voor dit kanaal werd hier een enorme sleuf uitgegraven in de mergelbergen zodat aan weerszijden schuine wanden tot soms 65 m. hoog oprijzen.

(klik op de foto voor de volledige reeks op Picasa)

Met het woord ‘mergel’ hebben we meteen de essentie van deze wandeletappe samengevat. Het traject loopt door een heerlijk heuvelend landschap, gevormd door een ondergrond van mergel waarin de mens in de loop der eeuwen kilometerslange gangenstelsels uitgegraven heeft. Vroeger hebben we in de streek nog dergelijke mergelgrotten bezocht zodat het fenomeen en de streek ons niet helemaal onbekend is.
De mergel werd vroeger gebruikt als bouwstenen, iets wat vooral in oudere bouwvallige boerderijmuren, maar ook soms in kerken en huizen, nog zichtbaar is. De mergel werd ook gebruikt als bemesting op kalkarme gronden, en tot op vandaag nog altijd als grondstof in de cementindustrie.
De gangenstelsels zelf deden dienst als ondergrondse schuilplaatsen tijdens de oorlogen. Bij Maastricht werden zelfs ganse wijken ingericht onder de grond, compleet met ziekenhuis en kerk. In rustiger tijden werden ze echter vooral gebruikt als champignonkwekerijen.

Bij de brug van Vroenhoven krijg je voor het eerst de geelachtige mergel te zien. Bij de werken voor de nieuwe brug werd een stuk zijwand afgegraven, en die bleke kleur valt onmiddellijk erg op tegenover de grijsgroene begroeiing die in dit jaargetijde het landschap kleurt.
De brug zelf is een verrassing voor ons, want in de topogids heeft men het over de ‘beschermde’ brug die een belangrijke rol speelde in WO II … Bescherming blijkt dus niet echt bescherming te bieden, want de stoere constructie die we nog op foto kunnen zien, werd inmiddels vervangen door een elegante roodmetalen brug. ‘t Kan verkeren …

Bij de brug vervoegt de GR 128 ons pad tot bij het volgende kilometerpunt. De ‘Vlaanderenroute’ is ons niet onbekend, want ondertussen hebben we ook al elders stukken op het GR 128 traject afgestapt. Eerlang zullen we hier dus nog eens passeren, maar dan niet op de GR 5.

Kort na Vroenhoven slaat ons pad links af, de velden in. Iets verder staan we bij een grenspaal, wat betekent dat we Nederland inlopen. Het begint nu serieus te stijgen tot bij de Apostelhoeve waar je meteen tussen de wijngaarden loopt. Blijkbaar werd hier al wijn gemaakt in de 14de – 15de eeuw, maar de teelt verdween toen het gebruik van hop het bier langer houdbaar maakte. De bierproducenten konden daardoor de concurrentieslag winnen met de wijn. Een ‘kleine ijstijd’ in de 16de eeuw en nog wat oorlogen gaven de druiventeelt helemaal de genadeslag.
In 1970 is men op deze hellingen opnieuw begonnen met wijngaarden aan te leggen, en sindsdien kun je je hier (in de zomer) opnieuw een beetje in het zuiden wanen.

Achter deze ‘berg’ ligt de Jekervallei. We dalen af en steken beneden het riviertje over bij een vroegere watermolen.
Het gaat nu onmiddellijk de volgende ‘berg’ op: de Sint-Pietersberg. Boven staan we meteen bij het eindpunt van het bekende Nederlandse Pieterpad (LAW 9). Dit pad vertrekt in Pieterburen (Groningen) en bereikt na bijna 500 km. de Sint-Pietersberg. Nu begrijpen we ook de naam waarmee dit pad altijd aangeduid wordt.
De Sint-Pietersberg is een toeristisch begrip hier in de streek. Er lopen 240 km. gangen onder (er worden begeleide bezoeken georganiseerd), en het gebied wordt doorkruist door tal van wandelwegen, waaronder de onze.

De Sint-Pietersberg is ondertussen echter maar een halve berg meer. In het zicht van Maastricht lijkt alles intact en idyllisch, aan de andere kant bevindt zich een enorme groeve die stukje bij beetje de berg afgraaft.  In de zijwanden van de groeve zie je de gangen die onder de berg doorlopen.
We lopen rond de groeve en komen na dit Nederlandse intermezzo terug bij de Belgische grens. Beneden ons in de verte zien we al geruime tijd het dorp Kanne aan het Albertkanaal liggen. Voor we daar komen blijven we nog een stuk pal op de Nederlandse grens. Uiteindelijk stappen we België binnen, maar blijven nog altijd op een grens. Deze keer is het de grens tussen de provincies Limburg en Luik, wat meteen ook de taalgrens is.
Zo gaat het tot bij de Caestert hoeve (grondgebied Lanaye) die je een mooi voorbeeld geeft van het gebruik van de mergelblokken als bouwmateriaal.

In Kanne gekomen zien we nog meer gebouwen die opgetrokken werden met mergelsteen. Wellicht daarom wordt Kanne ook wel het ‘witte dorp in het Jekerdal’ genoemd. Ondertussen is die benaming alleszins ferm overdreven, en te zien aan de staat van sommige muren zal het er in de komende jaren zeker niet op verbeteren. Dat belet niet dat Kanne een gezellig plaatsje is en dat het de moeite waard blijft om er eens langs te komen, al is het maar voor de Jeker die zich door het dorp slingert. Wat verder verdwijnt de Jeker in een sifon om onder het Albertkanaal geleid te worden. Zelf verkiezen we de brug om het kanaal over te steken.

Een paar honderd meter na de brug, en na nog langs de vervallen ingang van alweer een mergelgroeve gestapt te zijn, komen we definitief in Wallonië. Onze route volgt nu de Geer. Dat is nog altijd de Jeker, maar dan onder zijn franstalige benaming.
Bijna ter hoogte van het dorp Eben-Emael passeren we het gelijknamige fort. De parking staat vol, en alhoewel dit altijd een redelijk drukbezochte toeristische trekpleister is, kunnen we ons niet van de indruk ontdoen dat het succes van de TV-reeks De Smaak van De Keyser voor een nog grotere toeloop zorgt. ‘Gezien op tv …’.
We lopen even tot net onder de ingangspoort en kunnen kennis maken met een paar geschutsposten die de toegang tot deze oninneembare vesting moesten verdedigen. Poppen en geluidsbanden moeten de sfeer van toen terug ‘levend’ maken. Het komt ons eerder naïef over terwijl we alleen maar kunnen denken aan de militaire architecten die de onvergeeflijke blunder begingen om de bovenkant van het fort qua verdediging over het hoofd te zien. Resultaat: op 10 mei 1940 werd de vuurkracht van het fort door Duitse elitetroepen op amper 15 min. tijd nagenoeg volledig uitgeschakeld, en na 31 uren volgde de volledige overgave. Je leest er hier alles over.

Tijdens de verdere tocht langs de Geer komen we bij een cementgroeve langs een weide waar in een oude silo een beeldhouwer aan het werk is. Steen en hout zijn zijn materialen, en hij vertelt er even enthousiast over als dat hij erin kapt.
Na Eben verlaten we de vallei en gaat het terug omhoog om op een heuvelkam bij de toren van Eben-Ezer te komen. Het bizarre uit silexstenen opgetrokken bouwsel is het werk van Robert Garcet, een historicus – archeoloog die zich als één der eerste gewetensbezwaarden in ons land tegen oorlogsgeweld kantte. Is het toeval dat dit bouwwerk net hier staat, niet zo ver van het fort van Eben-Emael? In alle geval is er hier helemaal niemand te zien. Wat een contrast met de drukte bij het fort.

Het gaat nu nog een paar kilometer verder met mooie uitzichten over de velden richting Zichen-Zussen-Bolder en een zoveelste groeve, om uiteindelijk af te dalen tot bij de rand van Wonck (gemeente Bassenge).
De timing is perfect dankzij mobiele communicatie. Onze familietaxi rijdt net het dorp in en we vinden zelfs nog een geopend café waar we onze gevariëerde tocht kunnen becommentariëren.